Met Felix Timmermans door Lier

[13] Het voormalige werkhuis van Timmermans, bijgenaamd "Het Lesten Avontmael"

"De stilte en de eenzaamheid glijden over de bleke kasseikens langsheen de witte straten. De huizen staan er als onder water, als rechte planten in een vijver."

Schoon Lier, 1925-1927.

Grachtkant nummer vier

Het beeld op de Grachtkant is wellicht het bekendste beeld van het Lierse begijnhof. En toch is dit het jongste deel. 

Ooit liep hiernaast de Begijnhofgracht. De straat was tot 1720 onbebouwd en diende als bleekplaats voor linnen en wol. Zulke plaats noemde men een "blijk".

In 1721 bouwde men de rij van tien huizen in traditionele stijl: baksteen, zandsteen en getrapte dakvensters zijn de voornaamste ingrediënten. Let ook op de korfboogdeurtjes met een diamantvormige sluitsteen: dit is een renaissance-element in de bouwkunst.

Foto 1: Beeld op de grachtkant, het laatst aangebouwde deel van het begijnhof maar het meest pittoreske.

Het letsten avontmaal

Rond 1926 fungeerde dit huis, Grachtkant nummer 4, als werkplaats van Felix Timmermans. Het deurplaatje draagt de naam "Het Lesten Avontmael" (het plaatje op de deur vemeldt echter "Letsten Avontmaal").

Timmermans stond in het kleine begijnhofwereldje snel bekend als "Pallieter", naar het boek dat kort tevoren van zijn hand verschenen was. Maar de mensen wisten wel dat hij eigenlijk Timmermans heette. 

En het verhaal ging, dat "Pallieter" een verderfelijk boek was, en dat hij er zelfs voor naar de paus had gemoeten. Maar nu waren alle plooien gladgestreken en mocht men toch "Pallieter" lezen.

Timmermans ontvangt hier zijn vrienden en laat ze mee genieten van zijn werk in wording: "Druiventrosdragers, processies en andere lollige tekeningen". Want "de fee" was ook een plastisch kunstenaar.

Denijs Peeters, die in 1956 het boek "Felix Timmermans: Tekenaar en Schilder" heeft geschreven, vergelijkt Timmermans met Breugel: "De kunst van Pieter Breugel is volks, want zij komt recht uit het volk, zij weerspiegelt het volk in zijn gedachten en zeden, zij spreekt tot het volk [...]. En zo is het ook met Felix Timmermans".

Men zegt daarom wel eens, dat Timmermans schilderde met de pen en vertelde met het penseel.

Foto 2: Het "Lesten Avontmael", één van de traditionele huisjes aan de Grachtkant, ooit werkplaats van Felix Timmermans en Fred Bogaerts.

De Grachtkant na Timmermans

Na de oorlog betrok Fred Bogaerts hier een kamer. Fred was iets ouder dan Timmermans (geboren 1882) en heeft hem ook overleefd (overleden 1963). 

Fred en Felix zijn altijd goede vrienden geweest. Timmermans schrijft in 1927 en daarna 1929 een inleiding op een boek over het werk van Bogaerts, houdt de openingsrede van de eerste tentoonstelling van Bogaerts. 

Wanneer Bogaerts zestig wordt, schrijft Timmermans in Volk en Cultuur een lang artikel, waaruit het volgende fragment komt: 

"Het is het arme volk, de kleine boer, de schrale burger. Het zijn nog steeds dezelfde mensen die in zijn werk voorkomen-ik kan het herhalen. Het zijn de scheve, opgeschoten, gebochelde, manke, kreupele, verlodderde, gekrookte mannen en vrouwen aan wie de miserie knaagt; die met hun gekregen kleren de geur ronddragen der eentonige godshuizen, de kalmte der begijnhoven, de schouwreuk der zwammige hoevekens en de haring en de voddenlucht der krotten".

Bogaerts blijft ons vooral bij als illustrator van boeken. Hij tekent onder meer voor Ernest Claes ("De geschiedenis van Black", 1932) en Jozef Simons ("De laatste flesch", 1930).

Wie interesse heeft in het begijnhof te Lier, kan ook een virtuele wandeling maken door dit typische straten-begijnhof. Aan de hand van tientallen foto's bezoek je het prachtige "dorp in de stad".

Foto 3: Boek van de Oelegemse schrijver J.J. Simons, geïllustreerd door Fred Bogaerts. Fred maakte deze tekeningen wellicht toen hij aan de Grachtkant woonde.

Route "Belofte Land"

• Volg de Grachtkant tot je aan het hoekhuis "Het Soete Naemke" komt.
• De straat rechts is de Hellestraat.
• Een beetje verderop in deze straat zie je rechts een klein breedhuisje staan: het Ruusbroechuisje, het kleinste huis van het begijnhof te Lier.

[home]

[download]

[print]

[favoriet]

[stuur op]

[bron]

Route "Stille Ster"

• Volg de Grachtkant enkele meters tot je rechts een straatje ziet: de Pompstraat.

• Sla deze in en volg tot op het einde. Ga rechtsaf tot aan het einde van de Sint-Margarethastraat en ga door de barokke poort.

• Sla rechtsaf. Je ziet hier de Gevangenenpoort staan.