Met Felix Timmermans door Lier

[11] De Symforosastraat, genoemd naar één van Timmermans' figuren

"De vrouwen borduren aan de deur, huis voor huis staan de borduurramen, heel de straat lang, en slepende raamliederen zagen op de trage groei der kantbloemen."

Schoon Lier, 1925-1927.

De oude Nieuwstraat

Dit straatje verbindt het Oud Kerkhof met de Martinushoek. Het heette ooit "Nieuwstraat" omdat het pas in de veertiende eeuw tot het begijnhof ging behoren.

In deze straat vind je naast nr. 9 nog een poortje dat nu het tuinhuis is van een woning in de Sint-Margarethastraat, maar dat ooit tot het Oud Convent behoorde.

Als je de Symforosastraat uitwandelt richting begijnhofkerk, zie je het standbeeld van Symforosa staan, één van de bekendste figuren van Timmermans.

Foto 1: Symforosastraat, met rechts het poortje van het Oud Convent.

Het verhaal van Symforosa of Symphorosa

Symforosa is een jong begijntje, een religieuze vrouw die niet de strenge kloostergeloften heeft afgelegd maar toch een devoot leven wil leiden.

Ze wordt verliefd op de tuinier Martienus. Deze merkt dat echter niet en besluit broeder te worden.

Symforosa wordt er ongelukkig van, en ze krijgt van haar "meesteresse" de toelating om op beeweg te gaan naar het klooster waar Martienus is.

En dan volgt de ommekeer: "Alle zelfzucht loopt weg. Z'is blij omdat hij gelukkig is. [...] Ze heeft Martienus bemind om hem te huwen, dat weet ze nu. Maar nu ze hem gezien heeft in zijn pij en in dit geestelijk geluk, is dit allemaal ineens weggevaagd."

Timmermans vertelt dit verhaal op een sobere manier, maar de karakters en de gevoelens van de personages worden innig en warm weergegeven. Velen beschouwen het nog steeds als zijn beste novelle.

Foto 2: Beeltenis van Symforosa (Symphorosa) aan de begijnhofkerk te Lier.

Het begijnhof en Lierse kant

Was Symforosa niet slechts een fantasiefiguur geweest, dan had ze wellicht Lierse kant gemaakt, want dergelijk werk was een typische activiteit voor begijnen.

Lier is altijd een centrum van de textielnijverheid geweest. 

In 1275 verleende hertog Jan I de toestemming om het weversgilde op te richten. 

In 1294 volgt een charter tussen Jan II en de Engelse koning Edward I, getekend te Lier, waardoor de Brabantse export belangrijker wordt dan de Vlaamse. 

In 1326 krijgt Lier het privilege van de Hoge Halle: men mocht laken verhandelen in een speciaal daartoe gebouwde lakenhalle.

Maar halfweg de vijftiende eeuw begint de lakennijverheid te tanen. In die periode wordt wel het gilde der kleermakers opgericht en nog later dat van de borduurwerkers.

Voor de echte heropbloei van de textielnijverheid moeten we wachten tot de komst van de fabrieken van De Heyder in de achttiende eeuw. Omstreeks die tijd vindt Heacott in Engeland ook het mechanisch geweven tulle uit, een belangrijke voorwaarde voor Lierse kant.

Toen was er enkel nog de creativiteit van de grootvader van Timmermans nodig om de Lierse kant zelf uit te vinden. Hij kwam op het idee om tekeningen op deze tulle aan te brengen met de haak of de naald in kettingsteek.

Men begon met kleine kantjes ter versiering van kledij, maar spoedig leerde men grotere stukken te maken. Timmermans startte ook met het gebruik van parels uit Venetië. Nog later borduurt hij ook Duitse paillettes in.

Tijdens de eerste wereldoorlog viel de nijverheid eerst stil, maar dankzij het ingrijpen van Rachel Timmermans, de zus van Felix, leefde de handel weer op. 

Zij vond het parelen handtasje uit, dat eerst in eigen land, maar later ook in de VS en Canada en over de hele wereld populair werd. Spoedig stelde de kantwerkerij te Lier weer duizenden mensen te werk.

Tot op vandaag wordt Lierse kant beoefend. Deze soort heeft de naam de moeilijkste te maken zijn van alle kantsoorten, omdat een fijne oog-handcoördinatie en een scherpe blik vereist zijn voor het aanbrengen van de tekeningen met de ragfijne katoendraad. Echte Lierse kant is dan ook nooit goedkoop.

Foto 3: Kap in Lierse kant. Dergelijk kunststukje vergt honderden uren nauwkeurig werken.

Route "Belofte Land"

• Van aan het standbeeld ga je de Symforosastraat in.
• Je komt aan de Martinushoek. Ga links en op het einde van dit straatje rechts.
• Je komt op de Sint-Margarethastraat uit. 
• Rechts van je is een blauwe poort: de ingang van het Lierse begijnhof.

[home]

[download]

[print]

[favoriet]

[stuur op]

[bron]

Route "Stille Ster"

• Vertrek aan het standbeeld van Symforosa. Volg de zijmuur van de kerk tot je op de hoofdstraat van het begijnhof komt. 

• Ga rechtsaf. Volg de Sint-Margarethastraat tot je links de Hellestraat tegenkomt.

• Sla deze in. Het Ruusbroechuisje is het kleine huisje links.