Op vrijdag 2 juli 2010 om 18 uur wordt in de Sint-Jacobskapel aan de Grote Markt tijdens de eucharistieviering een beeld van Sint-Jacob ingezegend en geplaatst. Een uurtje vroeger wordt in het voetpad voor de kapel een bronzen schelp ingehuldigd. De bronzen schelp is het kenteken van de route naar Compostela. Heel dit gebeuren past in de viering van het Jubeljaar Sint-Jacob, van het zilveren jubileum van het Vlaams genootschap van Santiago de Compostela en een voettocht van dit genootschap langs alle Vlaamse kerken en kapellen die zijn toegewijd aan Sint-Jacob.

Sint-Jacob is een van de twaalf apostelen van Christus: de apostel Jacobus. In de evangelies lezen we dat hij een visser was en de zoon van Zebedeus. Hij is een van de eerste apostelen die door Jezus geroepen werden, na Petrus en Andreas. Hij wordt niet zoveel vernoemd in de evangelies, maar is blijkbaar toch een van de belangrijkste leerlingen van Jezus. Dit omdat Jacobus er op de belangrijke momenten in Jezus’ leven altijd bij is: bij de opwekking van het dochtertje van Jaïrus, bij de gedaanteverandering van Jezus en in de Hof van Olijven na het Laatste Avondmaal. Uit de Handelingen van de Apostelen leren we dat Sint-Jacob rond 44 na Christus in Palestina de marteldood stierf door onthoofding. Na zijn dood zouden zijn leerlingen zijn lichaam over de Middellandse Zee naar Spanje gebracht hebben, waar hij dan ook werd begraven. Boven zijn graf werd een soort van heiligdom gebouwd en er ontstond hierrond een dorp: Santiago de Compostela. Bij de inval van de Moren in Spanje in 711 werd het dorp in de as gelegd en het graf van Sint-Jacob vergeten. Na de uitdrijving van de Moren was het de monnik Pelagius die samen met bisschop Theodomir het graf in 813 terug ontdekte. Zeer snel kwam er een stroom bedevaarders op gang en werd er bovenop de plaats van het graf een kerk gebouwd, de plaats waar nu de kathedraal van Santiago de Compostela staat.

Deze bedevaart naar het apostelgraf van Sint-Jacob kreeg internationale allures en doorheen Europa kwamen er pelgrimswegen naar Santiago de Compostela. Vaak werden er op die wegen in de grotere steden kerken of kapellen gebouwd die toegewijd werden aan Sint-Jacob. Deze kerken en kapellen waren enerzijds een wegmarkering naar Compostela, maar anderzijds ook een veilige rustplaats voor de bedevaarders. Zo is er ook in Lier de Sint-Jacobskapel aan de Grote Markt. De oorspronkelijke Sint-Jacobskapel dateert uit 1383, maar werd herhaaldelijk herbouwd en gerestaureerd. In de 17^de eeuw diende ze als parochiekerk voor de Spaanse troepen, die toen in Lier gelegerd waren. Vandaar dat deze kapel ook gekend is onder de benaming “Spaanse Kapel”. De wapenschilden van de Spaanse provincies binnenin de kerk herinneren aan deze periode. Tijdens de eerste Wereldoorlog werd de Sint-Jacobskapel zwaar beschadigd. Na de oorlog werd de kapel echter terug opgebouwd. De Sint-Jacobskapel ligt nog altijd op de route naar Compostela en tot op vandaag komen er regelmatig bedevaarders langs op weg naar Compostela.

Sint-Jacob is als heilige erg gemakkelijk te herkennen. Op zijn mantel of hoed zie je altijd de Sint-Jacobsschelp, die naar hem genoemd werd. Hij wordt ook voorgesteld als patroon van de pelgrims: met een staf, meestal met een kalebas of een buidel eraan gebonden, met een schoudermantel en een brede hoed. Ook een zwaard, een palmtak en een boek zijn attributen van Sint-Jacob, ze verwijzen respectievelijk naar zijn onthoofding, het feit dat hij een martelaar en een apostel is. Ook zie je hem soms met een vissersnet en een bootje, omdat hij een visser was wanneer Jezus hem riep om apostel te worden. De feestdag van Sint-Jacob is 25 juli. En het jaar waarin deze feestdag op een zondag valt zoals nu in 2010, is in Santiago de Compostela en in alle kerken waar Sint-Jacob de patroon is, een jubeljaar. In 1179 schonk paus Alexander III aan de kerk van Santiago immers dit privilege om een jubeljaar te houden.

Wie overweegt om op bedevaart te gaan naar Compostela kan best eens zijn licht opsteken bij het Vlaams genootschap van Santiago de Compostela. Dit is een vereniging van bedevaarders naar Compostela die sinds 1985 alle nodige informatie geeft aan mensen die de bedevaart te voet, per fiets of hoe dan ook willen ondernemen. Ondertussen werkt het Genootschap ijverig voort met het ontsluiten van een aantal pelgrimspaden door Vlaanderen. In deze beweging past ook een bijzonder initiatief rond het zilveren jubileum van het Genootschap. Van 18 juni tot en met 25 juli 2010 wordt er door het Genootschap een voettocht georganiseerd langs de Vlaamse kerken en kapellen die toegewijd zijn aan Sint-Jacob en langs de bedevaartwegen naar Compostela liggen.

Op 2 juli 2010 komt de voettocht langs in Lier. En deze doortocht zal niet ongemerkt voorbijgaan. Dit is immers een ideale gelegenheid om nog eens extra te benadrukken dat de kapel van Sint-Jacob op de bedevaartsweg naar Compostela ligt en dat vele bedevaarders hier langskomen. Op die dag wordt om 17 uur een bronzen schelp onthuld in het voetpad voor de kapel. Heel de bedevaartsweg naar Compostela wordt bewegwijzerd door het symbool van de Sint-Jacobsschelp. En op steeds meer plaatsen, terwijl dit vroeger enkel in de grote steden was, gebeurt dit nu met een bronzen schelp. Het hoogtepunt van die dag zal de inzegening en plaatsing zijn van een beeld van Sint-Jacob in de Sint-Jacobskapel tijdens de eucharistieviering van 18 uur. Na de vernieling van de Sint-Jacobskapel in de Eerste Wereldoorlog en de wederopbouw ervan werd enkel nog een beeld van Sint-Jacob voorzien in de voorgevel van de kapel. Naar aanleiding van het jubeljaar 2010 ter ere van Sint-Jacob, komt er opnieuw een beeld van de patroonheilige in de kapel. Het is een gepolychromeerd beeld in lindehout, zo’n 60 centimeter hoog, met de verschillende kenmerken die Sint-Jacob typeren: de hoed, schoudermantel, Sint-Jacobsschelp en de pelgrimsstaf met kalebas.

We willen van de inzegening en plaatsing van het beeld van Sint-Jacob een feestelijke gebeurtenis maken. Daarom bent u ook allen uitgenodigd om mee te komen vieren op vrijdag 2 juli 2010 om 18 uur, een uurtje vroeger dan normaal, in de Sint-Jacobskapel. We zijn allemaal een beetje pelgrim in dit leven, laten we dan ook eer brengen en ons toevertrouwen aan God, op voorspraak van Sint-Jacob, de patroon van de pelgrims.

(tekst: Jan Verheyen, foto’s: Peter Doomen)

Enkele fotokes zoals gebruikelijk.